फलटण (प्रतिनिधी):

महानुभाव पंथीयांची दक्षिण काशी आणि ऐतिहासिक वारसा लाभलेल्या फलटण नगरीत 'श्री क्षेत्र फलटण घोडा यात्रा २०२६' चा जयघोष सुरू झाला आहे. येत्या २ एप्रिल २०२६ (गुरुवार) पासून यात्रेच्या मुख्य छबिन्याला प्रारंभ होत असून, यात्रेचा मुख्य दिवस ७ एप्रिल २०२६ (मंगळवार) हा असणार आहे.

पंचकृष्णांच्या पदस्पर्शाने पुनीत झालेली नगरी

महानुभाव पंथाचे पंचकृष्ण—श्रीकृष्ण चक्रवर्ती, श्री दत्तात्रेय प्रभू, श्री चक्रपाणि प्रभू, श्री गोविंद प्रभू आणि सर्वज्ञ श्री चक्रधर स्वामी—यांच्या वास्तव्याने फलटणची भूमी पवित्र झाली आहे. येथील शुक्रवार पेठेतील यादवकालीन श्रीकृष्ण नाथ मंदिर हे भाविकांचे मुख्य श्रद्धास्थान आहे. या मंदिरातील 'पानपेक' येथील तीर्थाने सिंधन राजाचा कुष्ठरोग बरा झाल्याची ऐतिहासिक नोंद भाविक श्रद्धेने सांगतात.

अठराव्या शतकातील 'ती' चमत्कारिक लीळा

या यात्रेला 'घोडा यात्रा' का म्हणतात, यामागे एक अद्भुत लीळा सांगितली जाते. १८ व्या शतकात जेजुरीला जाणारे भक्त बाणगंगेच्या वाळवंटात मुक्कामास होते. त्यांच्याजवळील पितळी घोडा दुसऱ्या दिवशी कोणालाही उचलता येईना. अखेर श्रीकृष्ण नाथांचा अंगारा लावताच एका गवळ्याच्या मुलाने तो सहज उचलला. "आम्हाला खंडोबा येथेच भेटला" या भावनेतून तेव्हापासून श्रीकृष्ण-चक्रपाणि यात्रेत घोडा मिरवण्याची प्रथा सुरू झाली.

असा असेल उत्सवाचा सोहळा:

छबिना: २ एप्रिलपासून दररोज रात्री ८ ते ११ या वेळेत श्रीकृष्ण मंदिर ते आबासाहेब मंदिर या मार्गावर छबिना निघेल.

मुख्य दिवस: ७ एप्रिल रोजी दुपारी २ वाजता श्री आबासाहेब महाराज मंदिरातून पालखी सोहळा निघेल.

वाद्यवृंद: सनगर महामुनी समाजाकडे छबिन्यापुढे करंड्या व ढोलकी वाजविण्याचा मान आहे.

मानाचा घोडा: माळी समाजातील शिंदे व नाळे घराण्यातील लोक मानाचा पितळी घोडा डोक्यावर घेऊन मिरवणुकीत सहभागी होतील.

राजाश्रय आणि सामाजिक सलोखा

नाईक निंबाळकर घराण्याने या मंदिरांना नेहमीच राजाश्रय दिला आहे. श्रीमंत मालोजीराजे नाईक निंबाळकर यांनी मंदिराची मालकी मठपती समाजाकडे सोपवून या परंपरेचे जतन केले. आजही श्रीमंत रामराजे नाईक निंबाळकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली हा उत्सव मोठ्या थाटात साजरा केला जातो. या यात्रेचे वैशिष्ट्य म्हणजे येथे केवळ महानुभाव पंथीयच नव्हे, तर सर्वधर्मीय भाविक नवस फेडण्यासाठी आणि दर्शनासाठी गर्दी करतात.

यात्रेच्या काळात मंदिरात भजन, कीर्तन आणि धर्मोपदेशाचे कार्यक्रम आयोजित करण्यात आले असून, प्रशासनातर्फे भाविकांसाठी जय्यत तयारी करण्यात आली आहे.