फलटण (प्रतिनिधी): निसर्ग वाचला तरच मानव वाचेल, हा संदेश केवळ भिंतीवर न लिहिता प्रत्यक्षात उतरवण्याचे काम फलटण येथील 'नेचर अँड वाईल्ड लाईफ वेल्फेअर सोसायटी' करत आहे. ताथवडे (ता. फलटण) येथील डोंगरभागातील वन परीक्षेत्रात मागील वर्षी लावलेल्या देशी झाडांच्या संवर्धनाचे कार्य सध्या युद्धपातळीवर सुरू असून, कडक उन्हाळ्यातही या झाडांना मायेचा ओलावा दिला जात आहे.

​देशी झाडे: वन्यजीवांचे हक्काचे घर

​या मोहिमेचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे येथे केवळ शोभेची झाडे न लावता, स्थानिक पर्यावरणाशी सुसंगत असणारी खैर आणि करवंद यांसारखी देशी झाडे लावली आहेत. ही झाडे लावण्यामागे एक शास्त्रीय दृष्टिकोन आहे:

• ​कीटकांना आश्रय: स्थानिक कीटकांच्या जाती वाढण्यास मदत होते.
• ​पक्ष्यांना सुरक्षितता: करवंदाच्या जाळीदार फांद्यांमध्ये पक्षी आपली घरटी सुरक्षितपणे बांधू शकतात.
• ​अन्न आणि पाणी: उन्हाळ्याच्या दिवसात जेव्हा सर्वत्र अन्नाचा तुटवडा असतो, तेव्हा करवंदाची फळे वन्यजीवांची तहान आणि भूक भागवतात.

​यासोबतच बेहडा, पांगरा आणि अत्यंत दुर्मिळ मानले जाणारे 'भुत्याचे झाड' यांचीही लागवड करण्यात आली आहे. विशेष म्हणजे ही सर्व रोपे संस्थेच्या सदस्यांनी स्वतः बिया संकलित करून तयार केलेली आहेत.

​संवर्धनाचे आव्हान आणि तीन वर्षांचा संकल्प

​झाडे लावणे सोपे असते, पण ती जगवणे हे सर्वात मोठे आव्हान आहे. संस्थेच्या वतीने या झाडांना ठराविक वेळेत पाणी देऊन त्यांची नीट काळजी घेतली जाते. जरी ही झाडे कमी पाण्यात वाढणारी असली, तरी सुरुवातीच्या ३ वर्षांत त्यांना नियमित पाण्याची गरज असते. एकदा का ही झाडे स्वतःच्या पायावर उभी राहिली की, ती नैसर्गिक जंगल तयार करण्यास मदत करतील.

​आर्थिक मदतीचे आवाहन: 'एक हात निसर्गासाठी'

​हे संपूर्ण कार्य लोकनिधीतून आणि संस्थेच्या सदस्यांच्या स्वखर्चातून सुरू आहे. या प्रकल्पाचे एकूण बजेट १ लाख रुपये अपेक्षित असून, हे संवर्धन कार्य पुढील तीन वर्षे सातत्याने सुरू राहणार आहे.

​"आम्ही आमच्या परीने प्रयत्न करत आहोत, परंतु एवढ्या मोठ्या क्षेत्रावर झाडे जगवण्यासाठी आर्थिक पाठबळाची गरज आहे. समाजातील दानशूर व्यक्तींनी आणि निसर्गप्रेमींनी या कार्यासाठी सढळ हाताने मदत करावी," असे आवाहन संस्थेच्या वतीने करण्यात आले आहे.

​ठळक वैशिष्ट्ये:

• ​मातीचे रक्षण: देशी झाडे मुळांनी माती घट्ट धरून ठेवतात आणि पाणी साठवण्यास मदत करतात.
• ​नैसर्गिक साखळी: लहान प्राण्यांपासून ते सापांपर्यंत सर्वांना या झाडांमुळे नैसर्गिक संरक्षण मिळते.
• ​शाश्वत प्रयत्न: केवळ फोटो काढण्यापुरते वृक्षारोपण न करता, झाडे पूर्ण वाढेपर्यंत जबाबदारी घेण्याचा संकल्प.

​'झाड लावा… पण त्यांना जगवायला विसरू नका!' हा मंत्र घेऊन चालणाऱ्या या संस्थेच्या कार्याचे सध्या सर्वत्र कौतुक होत आहे. तुम्हीही या हिरव्या क्रांतीचा भाग होऊ इच्छित असाल, तर संस्थेशी संपर्क साधून आपले योगदान देऊ शकता.